Jakie są przyczyny powstawania uszkodzeń nerwów obwodowych?
Najczęściej uszkodzenia nerwów obwodowych powstają na wskutek różnego rodzaju uszkodzeń mechanicznych (zaliczyć tu można – przecięcie nerwu, jego ucisk, zmiażdżenie, rozciągnięcie, a nawet rozerwanie), zakażeń, zaburzeń naczyniowych i metabolicznych, ale również ze względu na pojawiające się guzy lub czynniki toksyczne.
Jakie wykrywa się uszkodzenia nerwów obwodowych?
Poniżej znajdziesz skrócone podsumowanie 3 typowych uszkodzeń nerwów obwodowych, które podlegają rehabilitacji. Podzieliliśmy je od najgroźniejszych uszkodzeń aż po te najbardziej łagodne:
- → Neurotmesis – w tym przypadku dochodzi zarówno do rozerwania aksonów, jak i osłonek nerwowych. Jest to najcięższy rodzaj uszkodzenia, z poważnymi objawami. Następuje zwyrodnienie obu oddzielonych części nerwu, a dopiero po kilku tygodniach może przyjść regeneracja.
- → Axonotmesis – ten model uszkodzenia dochodzi przy naciągnięciach nerwów. Tak zwane zdławienie może nie uszkadzać osłonek, a jedynie przerwać aksony (wypustki osiowe). Jeśli natomiast uścisk trwał będzie przez dłuższy okres, to regeneracja będzie utrudniona, a mogą nawet pojawić się zmiany, od których nie będzie odwrotu, bo dojdzie do np. zwłóknienia osłonek nerwu.
- → Neuropraxia – uszkodzony nerw posiada nienaruszoną strukturę, a jedynie na jakiś czas zaburzone są jego funkcje. Sytuacja taka ma miejsce na przykład przy tymczasowym uścisku nerwu. Jest to model bardzo dobrze rokujący na przyszłość, z wielką szansą na szybki powrót do czynności.
Pamiętajmy jednak, że oprócz wyżej wymienionych można, a raczej trzeba, podkreślić również konieczność rehabilitowania nerwów uszkodzonych przez inne schorzenia – jak na przykład choroba Parkinsona czy też udar niedokrwienny mózgu.
Jakie są objawy uszkodzenia nerwów obwodowych?
W zależności od rodzaju uszkodzonego nerwu, następować będą objawy czuciowe i ruchowe. Jeśli uszkodzone zostały nerwy ruchowe, to obserwować będzie można wiotkie niedowłady i analogicznie – jeśli do uszkodzenia doszło w obrębie nerwów czuciowych, to zniesione będzie czucie. Oprócz tych podstawowych objawów zaobserwować można również zaburzenia w odżywianiu, pacjenci odczuwają bóle.
W przypadku choroby Parkinsona z kolei objawy są dość szeroko zakrojone – od częstomoczu, przez spowolnione ruchy, zaparcia, zaburzenia oddechowe, aż po zaburzenia równowagi i drżenie.
Jakie nerwy obejmuje pojęcie „obwodowe”?
Mowa tu o nerwach splotu ramiennego (nerw promienny, nerw pośrodkowy, nerw łokciowy, nerw mięśniowo-skórny), nerwach splotu lędźwiowo-krzyżowego (nerwy strzałkowe – głęboki, powierzchniowy, wspólny; nerw kulszowy; nerw piszczelowy, nerw udowy).
Jakie techniki rehabilitacyjne wykorzystuje się w przypadku porażenia nerwów obwodowych?
Uszkodzenia nerwu łokciowego leczy się ćwiczeniami ruchowymi, by przywrócić czynności chwytne i manipulacyjne dłoni, by można było swobodnie funkcjonować w życiu codziennym. Oprócz tego wykonuje się również masaże i elektrostymulację i poddaje pacjenta ruchom biernym. Przydatna bywa również szyn korekcyjna. Podobnie sytuacja ma się w sytuacji uszkodzenia nerwu promieniowego, ośrodkowego (tu dodatkowo zimne okłady czy zastosowanie jonoferezy lignokainowej).
Jeśli zostanie uszkodzony nerw strzałkowy, należy zaopatrzyć się w specjalną szynę lub ewentualnie obuwie ortopedyczne, dzięki którym kończyna będzie zachowywała odpowiedni kąt. Oprócz tego, pacjent wykonywać będzie biernie ćwiczenia, poddawany będzie elektrostymulacji. Jeśli zaś mowa o ćwiczeniach czynnych, to są one oporowe i wolne w różnych pozycjach (siedzącej, klęczącej, na leżącej na boku czy brzuchu) i z wykorzystaniem odpowiednich sprzętów rehabilitacyjnych. W przypadku nerwu piszczelowego, kulszowego rehabilitację przeprowadza się podobnie, jak w leczeniu porażeń nerwu strzałkowego.
Jeśli u pacjenta zdiagnozuje się chorobę Parkinsona, w ramach rehabilitacji wykonywać będzie trzeba specjalne ćwiczenia oddechowe, rozciągające, wzmacniające, a także rozluźniające. Warto wprowadzić również zajęcia nauczające chodu. W niektórych przypadkach fizjoterapeuta będzie musiał współpracować z logopedą lub neurologopedą, który dobierze odpowiednie ćwiczenia mimiczne. Wielką pomocą w takich przypadkach jest też współpraca rodziny pacjenta.
Podobnie zresztą jak u pacjentów po przebytych udarach, gdzie liczy się jak najszybsze rozpoczęcie ćwiczeń w celu zapobiegania pojawiania się przykurczy, odleżyn i powrotu do stopniowej pionizacji pacjenta, a także późniejszego chodu.
